Czym właściwie jest sterylizacja?
Sterylizacja jest nazwą zwyczajową, która przyjęła się kiedy mówimy o zabiegu usunięcia jajników (łac. Ovariectomia) lub macicy i jajników (łac. Ovariohysterectomia). Zabieg ten z punktu widzenia profesjonalnego jest zabiegiem kastracji, ponieważ polega na chirurgicznym usunięciu narządów płciowych i uniemożliwia rozmnażanie.
Zabieg usunięcia jajników lub macicy i jajników można przeprowadzić na dwa sposoby. Pierwszy sposobem, który można nazwać klasycznym, jest uzyskanie dostępu do jamy brzusznej wykonując cięcie w okolicy pępka wzdłuż linii białej. Przez wykonane cięcie najpierw jajniki, a następnie macicę wyprowadza się po za jamę brzuszną, po czym podwiązuje się naczynia krwionośne zaopatrujące narządy płciowe, a następnie usuwa się je. Ranę zamyka się trzema piętrami szwów zbliżając ranę ściany mięśniowej, następnie zbliżając podskórze, a na samym końcu zbliżając brzegi rany na skórze. Rana na skórze może być zszyta szwem śródskórnym, który nie wymaga ściągnięcia i rozpuszcza się w przeciągu kilku tygodni lub szwem skórnym, który wymaga usunięcia po 7-14 dniach od zabiegu zależnie od zaleceń lekarza weterynarii. Drugim sposobem, który w ostatnim czasie staje się co raz bardziej popularny jest uzyskanie dostępu metodą laparoskopową. Dostęp metodą laparoskopową można uzyskać wykonując niewielkie cięcia na ścianie jamy brzusznej. Zależnie od doświadczenia lekarza weterynarii oraz dostępnego sprzętu wykonuje się od jednego do trzech cięć aby wprowadzić niezbędne narzędzie do jamy brzusznej. Zabieg przebiega podobnie, ponieważ podwiązywane są naczynia krwionośne zaopatrujące narządy płciowe, a następnie narządy są usuwane, jednakże nie są one wyprowadzane po za jamę brzuszną przed usunięciem. Rany wykonane do uzyskania dostępu zamyka się trzema piętrami szwów, zbliżając ranę na mięśniach, ranę podskórza oraz ranę na skórze, która może być zamknięta śródskórnie lub szwem skórnym, który wymaga usunięcia po 7-14 dniach.
Różnica między tymi zabiegami polega na ilości wykonanych cięć. Przy zabiegu klasycznym wykonuje się pojedyncze większe cięcie, natomiast przy zabiegu laparoskopowym wykonuje się od jednego do trzech mniejszych cięć. Efekt bezpłodności uzyskiwany jest jednakowo i szycie ran również przebiega jednakowo.
Korzyści płynące ze sterylizacji
Sterylizacja jest zabiegiem profilaktycznym, który wykonywany jest ze względu na doniesienia naukowe wykazujące znaczne korzyści z jego przeprowadzenia. Najważniejszymi z nich są:
- Pewność że u suczki lub kotki nie rozwinie się ropomacicze. Ropomacicze (łac. Pyometra) jest zaburzeniem hormonalnym, które pojawia się na kilka tygodni po zakończeniu cieczki lub rujki. W trakcie tego procesu dochodzi do zbierania się ropnej wydzieliny w macicy co może prowadzić do wstrząsu septycznego i stanu bezpośredniego zagrożenia życia,
- Pewność że nasza podopieczna nie zajdzie w ciążę, co jest wielkim wysiłkiem dla organizmu zwierzęcia oraz może nasilać problem bezdomności zwierząt,
- Pewność że u naszej pupilki nie będzie pojawiać się ciąża urojona, która może rozwinąć się po każdej cieczce powodując zbieranie się mlecznej wydzieliny w gruczole mlekowym oraz zmiany zachowania zwierzęcia,
- Zmniejszone ryzyko nowotworów listwy mlecznej ze względu na brak stymulacji hormonalnej gruczołu mlekowego, które pojawia się przy każdej cieczce,
- Zmniejszone ryzyko lub osłabienie objawów chorób endokrynologicznych jak np. cukrzyca lub chorób neurologicznych jak np. padaczka,
- Zmniejszone ryzyko pojawiania się zaburzeń związanych z okrywą włosową, które również mogą mieć związek ze stymulacją hormonalną wywoływaną przez jajniki,
Wady sterylizacji
Jak każda procedura także sterylizacja ma swoje wady, których nie możemy ukrywać przed właścicielami, aby mogli obiektywnie podjąć decyzję najlepszą dla swoich podopiecznych,
- Zabieg wymaga uzyskania dostępu do jamy brzusznej,
- Po zabiegu zwiększa się skłonność do tycia, w związku z czym niezbędne jest ustalenie i przestrzeganie stałej dawki pokarmowej,
Opieka nad pacjentką po sterylizacji
Właściciele często obawiają się zabiegu sterylizacji wiążąc go z bolesnością, potrzebą znacznego ograniczenia ruchu lub obniżeniem komfortu życia zwierzęcia przez dłuższy czas po operacji. Obecnie w medycynie weterynaryjnej dysponujemy nowoczesnymi i bezpiecznymi lekami do znieczulenia, które pozwalają nam wyeliminować ból z każdej procedury, która mogłaby się z nim wiązać. Dodatkowo po zabiegu pacjentka jest zabezpieczana lekami przeciwbólowymi na okres kilku dni aby rekonwalescencja przebiegała komfortowo. Ograniczenie ruchu jest wskazane przez okres dwóch-trzech dni po zabiegu aby umożliwić wytworzenie prawidłowych wiązań w obrębie tkanek, które musiały zostać przecięte aby uzyskać dostęp do jamy brzusznej. Niepokój związany z obniżeniem komfortu życia jest zrozumiały i kluczowy dla opiekunów, na całe szczęście rekonwalescencja po planowanym zabiegu sterylizacji nie trwa dłużej niż kilka dni. Dla porównania dojście do siebie zwierzęcia po zabiegu interwencyjnym w związku ze stwierdzeniem ropomacicza potrafi trwać nawet dwa tygodnie.
Dodatkową formą zabezpieczenia pacjentki po zabiegu jest założenie ubranka ochronnego. Ubranko ochronne ma za zadanie chronić ranę po zabiegu przed wylizywaniem lub drapaniem, które mogą prowadzić do jej otwarcia się. Ubranko utrzymuje się przez około 5-7 dni przy szyciu śródskórnym oraz do momentu ściągnięcia szwów do czasu ich ściągnięcia.
Autor. lek. wet. Maciej Szułczyński, chirurg tkanek miękkich
